MAJEBИЧKИ ФOPYM
...Значајно је да старији свој крај не сматрају баш као део Босне. За њих је Босна (права Босна), западно од Мајевице, околина Тузле и даље према западу и југу од Тузле. Босански Брод је ,,Босна,, ,а ,,ми смо Мајевичани,,. Та ужа Босна зове се и ,,Горњи крај,,....

,,Мајевица - с особитим обзиром на етничку прошлост и етничке особине мајевичких Срба,,
Миленко С. Филиповић
Сарајево 1969.

MAJEBИЧKИ ФOPYM

ФOPYM MAJEBИЧKИX CPБA
 
PrijemPrijem  PortalPortal  KalendarKalendar  GalerijaGalerija  FAQ - Često Postavljana PitanjaFAQ - Često Postavljana Pitanja  TražiTraži  Registruj seRegistruj se  Lista članovaLista članova  PristupiPristupi  

Share | 
 

 Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици

Pogledaj prethodnu temu Pogledaj sledeću temu Ići dole 
AutorPoruka
Mr. Majevica



Number of posts : 14305
Peпyтaциja : 19
Registration date : 28.01.2008

PočaljiNaslov: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Ned 9 Nov - 0:01

,,Чика,, Гљеб нам је ,,дотурио,, неке од својих фотографија, па ми не преостаје ништа друго него да начнем тему о овом старом граду са друге стране наше планине !

Сребреник :





Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika http://majevica.forumakers.com
Mr. Majevica



Number of posts : 14305
Peпyтaциja : 19
Registration date : 28.01.2008

PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Ned 9 Nov - 0:01























Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika http://majevica.forumakers.com
Mr. Majevica



Number of posts : 14305
Peпyтaциja : 19
Registration date : 28.01.2008

PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Ned 9 Nov - 0:16

Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika http://majevica.forumakers.com
Mr. Majevica



Number of posts : 14305
Peпyтaциja : 19
Registration date : 28.01.2008

PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Ned 9 Nov - 0:22

Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika http://majevica.forumakers.com
Mr. Majevica



Number of posts : 14305
Peпyтaциja : 19
Registration date : 28.01.2008

PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Ned 9 Nov - 0:35

Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika http://majevica.forumakers.com
Mr. Majevica



Number of posts : 14305
Peпyтaциja : 19
Registration date : 28.01.2008

PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Ned 9 Nov - 0:52

Сребрничка повеља - Стефана Котроманића

У нашим старим босанским споменицима најстарија је вијест о називу језика, која је до нас допрла, из прве половине 14. вијека, подсјећа др Васо Глушац у својој књизи "Истина", која је штампана у Мостару далеке 1911. године.

Босански бан Стефан Котроманић (1322/1353) поклонио је године 1333. "у баштину и у племенито људем дубровачкијем, а нашијем дражијем пријатељем вас Рат и Стон и Превлаку и острва, која су около Рата и Превлаке, и горе и поља, дубраве, лијес, траве, воде, села и все што је од Превлаке до Лоишта..."

У то име издао је бан четири повеље, двије српским, а двије латинским језиком писане. Двије су повеље, једна српска и једна латинска, остале у архиви бановој, а друге су двије узели Дубровчани себи. Једна од оних двију српских повеља штампана је у "Монумента Сербица" на страни 105-109, а писана је, како у њој стоји 15. марта 1333. "под градом под Сребреником". Овај се.град налази близу данашње варошице Грачанице у сјеверној Босни...

У тој.повељи назива бан Стеван свој језик српским. При концу повеље вели бан од ријечи до ријечи ово: "и зато стављам ја господин бан Стефан свој златни печат, да је вјеројвано сваки да зна и види истину. А зато су 4 повеље једнаке, двије латински, а двије српски, а све су печаћене златним печатима...




...двие латинсци а дви срbпсцие...

Превод
Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika http://majevica.forumakers.com
Zmaj Ognjeni Vuk



Number of posts : 590
Age : 28
Peпyтaциja : 3
Registration date : 26.10.2010

PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Pet 15 Jan - 22:48

Rijeka Sava kao protuturski bedem (do pada Bosne) / The Sava river as a bulwark against the Turks (until the fall of Bosnia)

Spominju se gradovi u Usori, Teocak i Srebrenik.
Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika
gljeb



Number of posts : 640
Peпyтaциja : 12
Registration date : 10.03.2013

PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Pon 14 Mar - 20:14

http://kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2508

Službeni glasnik BiH", broj 85/05.

          Povjerenstvo za očuvanje nacionalnih spomenika, na temelju članka V stavak 4. Aneksa 8. Općeg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini i članka 39. stavak 1. Poslovnika o radu Povjerenstva za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 2. do 8. studenog 2004. godine, donijelo je

                                                                     

O D L U K U



I



           Povijesno područje – Stari grad Srebrenik u Srebreniku proglašava se nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: nacionalni spomenik).

Nacionalni spomenik čine: zidine starog grada, ruševine detaširane kule i most. Spomenik je arheološki neistražen i predstavlja potencijalno nalazište (arheološki rezervat) pokretnog arheološkog materijala.

Nacionalni spomenik se nalazi na lokaciji naznačenoj kao k.č. br. 232/1 i 232/2 (novi premjer), što odgovara k.č. broj 161 (stari premjer),  k.o. Gornji Srebrenik,  upisan u z.k. uložak broj 170 u Srebreniku, općina Srebrenik, Federacija Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina.

           Na nacionalni spomenik se primjenjuju mjere zaštite utvrđene Zakonom o provedbi odluka Povjerenstva za zaštitu nacionalnih spomenika, uspostavljenog prema Aneksu 8. Općeg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini (“Službene novine Federacije BiH”, br. 2/02, 27/02 i 6/04).



II



          Vlada Federacije Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Vlada Federacije) dužna je osigurati pravne, znanstvene, tehničke, administrativne i financijske mjere za zaštitu, konzervaciju i prezentaciju nacionalnog spomenika.

           Vlada Federacije dužna je osigurati sredstva za izradu i provedbu potrebne tehničke dokumentacije za zaštitu nacionalnog spomenika.

          Povjerenstvo za očuvanje nacionalnih spomenika (u daljnjem tekstu: Povjerenstvo) utvrdit će tehničke uvjete i osigurati financijska sredstva za izradu i postavljanje informacione ploče sa osnovnim podacima o spomeniku i odluci o proglašenju dobra nacionalnim spomenikom.



III



           U cilju trajne zaštite nacionalnog spomenika, utvrđuje se sljedeće:

Prva zona zaštite obuhvata prostor definiran u točki I stavak 3. ove odluke. U toj zoni provode se sljedeće mjere zaštite:

-     dopušteni su samo istraživački i konzervatorsko-restauratorski radovi, uključujući i one koji imaju za cilj prezentaciju spomenika, uz odobrenje federalnog ministarstva nadležnog za prostorno uređenje i stručni nadzor nadležne službe zaštite naslijeđa na razini Federacije Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: nadležna služba zaštite);

-     dopuštena su samo stručna arheološka istraživanja uz obavezu konzervatorsko-restauratorskih radova;

-     prostor spomenika bit će otvoren i dostupan javnosti i može se koristiti u edukativne i kulturne svrhe;

-     nije dopušteno odlaganje otpada.

U cilju trajne zaštite nacionalnog spomenika, potrebno je osigurati:

-     čišćenje zidina utvrde, zidova kula, ostalih prostora i okolice od divljeg raslinja koje predstavlja opasnost za strukturu spomenika;

-     izradu i provedbu programa prezentacije nacionalnog spomenika.

Druga  zona zaštite obuhvata zaštitni pojas od granica nacionalnog spomenika do dna stijene i prilazni plato. U toj zoni provode se sljedeće mjere zaštite:

-     nije dopuštena izgradnja, niti izvođenje radova koji bi mogli utjecati na izmjenu područja i promjenu ambijenta;

-     nije dopušteno obavljanje radova na infrastrukturi, osim uz odobrenje federalnog ministarstva nadležnog za prostorno uređenje i stručno mišljenje nadležne službe zaštite;

-     nije dopušteno odlaganje otpada.



IV



           Pošto je lokalitet arheološki rezervat, iznošenje pokretnog arheološkog materijala iz točke I stavak 2. ove odluke (u daljnjem tekstu: pokretno naslijeđe) iz Bosne i Hercegovine nije dopušteno.

           Izuzetno od odredbe stavka 1. ove točke, dopušteno je privremeno iznošenje pokretnog naslijeđa iz Bosne i Hercegovine radi prezentacije ili konzervacije, ukoliko se utvrdi da konzervatorske radove nije moguće izvršiti u Bosni i Hercegovini.

           Odobrenje u smislu prethodnog stavka daje Povjerenstvo, ukoliko nedvojbeno bude utvrđeno da to ni na koji način neće ugroziti pokretno naslijeđe.

           Povjerenstvo u svom rješenju o odobrenju privremenog iznošenja pokretnog naslijeđa iz Bosne i Hercegovine utvrđuje sve uvjete pod kojima se to iznošenje može izvesti, rok za povrat u Bosnu i Hercegovinu, kao i zaduženja pojedinih organa i institucija na osiguranju tih uvjeta i o tome obavještava Vladu Federacije, nadležnu službu sigurnosti, carinsku službu Bosne i Hercegovine i javnost.



V



Stavljaju se van snage svi provedbeni i razvojni prostorno-planski spisi koji su u suprotnosti sa odredbama ove odluke.



VI



Svatko, a posebno nadležni organi Federacije Bosne i Hercegovine, kantona, gradske i općinske službe, suzdržat će se od poduzimanja bilo kakvih radnji koje mogu oštetiti nacionalni spomenik ili dovesti u pitanje njegovu zaštitu.



VII



Ova odluka dostavit će se Vladi Federacije, federalnom ministarstvu nadležnom za prostorno uređenje, federalnom ministarstvu nadležnom za kulturu, nadležnoj službi zaštite  i općinskom organu uprave nadležnom za poslove urbanizma i katastra radi provedbe mjera utvrđenih u toč. II - VI ove odluke i nadležnom općinskom sudu radi upisa u zemljišne knjige.



VIII



Sastavni dio ove odluke je obrazloženje sa pratećom dokumentacijom, koje je dostupno na uvid zainteresiranim osobama u prostorijama i na web stranici Povjerenstva  (http://www.aneks8komisija.com.ba).



IX



Danom donošenja ove odluke, sa Privremene liste nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine («Službeni glasnik BiH», broj 33/02, «Službeni glasnik Republike Srpske», broj 79/02, «Službene novine Federacije BiH», broj 59/02 i «Službeni glasnik Brčko Distrikta BiH», broj 4/03) briše se nacionalni spomenik upisan pod rednim brojem 576.



X



Prema članku V, stavak 4. Aneksa 8. Općeg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini, odluke Povjerenstva su konačne.



XI



Ova odluka stupa na snagu danom donošenja i objavit će se u «Službenom  glasniku BiH».



          Ovu odluku Povjerenstvo je donijelo u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo i Tina Wik.

                                                                                     

Broj: 05.2-2-246/04-2

2. studenog 2004. godine

Sarajevo



Predsjedateljka Povjerenstva

Amra Hadžimuhamedović



O b r a z l o ž e n j e



I – UVOD



          Na temelju Zakona o provedbi odluka Povjerenstva za očuvanje nacionalnih spomenika, uspostavljenog prema Aneksu 8. Općeg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini, članka 2., stavka 1., “nacionalni spomenik” je dobro koje je Povjerenstvo za očuvanje nacionalnih spomenika proglasilo nacionalnim spomenikom u skladu sa čl. V i VI Aneksa 8. Općeg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini, kao i dobra upisana na Privremenu listu nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine («Službeni glasnik BiH», broj 33/02), sve dok Povjerenstvo ne donese konačnu odluku o njihovom statusu, a za što ne postoji vremensko ograničenje i bez obzira da li je za dotično dobro podnesen zahtjev.

Povjerenstvo je na sjednici održanoj od 1. do 2. srpnja 1999. godine donijelo odluku o stavljanju graditeljske cjeline na Privremenu listu nacionalnih spomenika pod nazivom Srebrenik-Tvrđava  pod rednim brojem 576.

U skladu sa odredbama Zakona, a na temelju članka V, stavak 4. Aneksa 8. i članka 35. Poslovnika o radu Povjerenstva za očuvanje nacionalnih spomenika, Povjerenstvo je pristupilo provedbi postupka za donošenje konačne odluke za proglašenje dobra nacionalnim spomenikom.

       

II - PRETHODNI POSTUPAK



           U postupku koji prethodi donošenju konačne odluke o proglašenju, izvršen je uvid u:

   dokumentaciju o lokaciji imovine i sadašnjem vlasniku i korisniku dobra (kopiju katastarskog plana i zemljišnoknjižni izvadak),
   podatke o sadašnjem stanju i namjeni dobra, uključujući i opis i fotografije, podatke o oštećenjima u toku rata, podatke o intervencijama na restauraciji ili drugoj vrsti radova na dobru, itd.,
   povijesnu, arhitektonsku ili drugu dokumentarnu građu o dobru.

           Na temelju uvida u prikupljenu dokumentaciju i stanje dobra, utvrđeno je sljedeće:



1.Podaci o dobru

Lokacija

Stari  grad Srebrenik se nalazi na sjeveroistočnim obroncima  Majevice, u selu Gornji Srebrenik, oko 5 km udaljenom od gradića Srebrenika. Grad je sagrađen na visokoj, strmoj i skoro nepristupačnoj stijeni iznad doline rijeke Tinje. Ispod najpristupačnijeg dijela grada napravljen je dubok prokop, tako da se na lokalitet može doći samo preko mosta. Udaljen je 5 km od suvremenog puta Tuzla-Županja, ili Tuzla-Lončari-Brčko.  

Povijesni podaci

Grad Srebrenik je u pojedinim povijesnim periodima imao veliki strateški značaj. Imao je ulogu obrane širokih područja. Smješten je između ravne Panonije i planinskog dijela Bosne. U srednjem vijeku štitio je područje južno od Save od aspiracija Mađara.  U osmansko vrijeme, krajem 15. i početkom 16. stoljeća, kada su politička i vojna  stremljenja tendirala povremeno i u protivnim smjerovima prvo Mađara i Osmanlija, a zatim u 17. i 18. stoljeću i Austrijanaca, ponovno dobija na važnosti.  

Stari grad Srebrenik je bio u blizini istočne granice srednjovjekovne župe Usore, čija se povijest u okviru srednjovjekovne bosanske države može pratiti od 13. do 15. stoljeća (Anđelić, 1977., 142-172). Ležao je na vojnom putu koji je vodio dolinom rijeke Bosne. Bio je značajan u vojnom, tj. strateškom pogledu, ali uz nemogućnost razvoja većih civilnih naselja (Kovačević-Kojić, 1978., 82-84). Najstariji spomen ovog grada datira iz 1333. godine. Tada je došlo do spora između bosanskog bana Stjepana II Kotromanića i srpskog kralja Dušana o posjedu Stona. Dubrovčani su osjetili pogodan trenutak da Ston i još neke teritorije na Primorju do Prevlake uzmu pod svoju vlast. Diplomatskim putem su izmirili spomenute vladare, a Ston je bio cijena za ovaj diplomatski uspjeh. Povelju, kojom se odriče Stona, je izdao bosanski ban Stjepan II  15. veljače 1333. godine, pod gradom Srebrenikom (Jalimam, 2004., 24;  Nilević, 2003., 39).

Srebrnik je prvi put pao pod mađarsku vlast 1393. godine, za vrijeme pohoda kralja Sigismunda (1387.-1437.). Od tada su učestali mađarski vojni pohodi na Bosnu. Mađari su još u tri navrata zauzimali Srebrenik, 1405., 1408. i 1410. godine.

Da bi oslabio Bosnu,mađarski kralj Sigismund je 1408. godine samo nominalno poklonio grad Srebrenik srpskom despotu Stefanu Lazaraveću (Handžić, 1975., 23; Jalimam, 26). Mađarska posada se zadržala u gradu, gdje je prema povijesnim dokumentima zabilježena još 1430. godine (Handžić, 1975., 22-23; Basler, 1957., 120, Jalimam 26). Tada su dubrovački majstori na poziv kneza Mateja, “vjernog podanika mađarskog kralja Sigismunda Luksemburškog” , izvodili određene građevinske radove na gradu Srebreniku. Izgleda da je 1433. godine bosanski kralj Tomaš uspio vratiti Srebrenik pod svoju vlast. Oblast Usora i grad Srebrenik 1452. godine pripali su srpskom despotu Đurđu Brankoviću, koji ga je iste godine vratio mađarskom gubernatoru Janku Sibinjaninu (Handžić, 1975., 23, 28; Jalimam, 2004., 31).

U tom periodu Srebrenik je mnogo značio Mađarima, Bosancima i Osmanlijama, te su se oko njega vodile učestale borbe.

Pošto je teritorij južno od Save do bosanskih planina bio vrlo nesigurno područje između Bosne i Mađarske, razgraničenje između njih je određivao niz utvrđenih gradova na tom području između rijeka Save, Drine i Bosne. Uočljive su dvije paralelne linije utvrđenja: sjeverna sa gradovima Dobor, Gradačac i Koraj, te južna koju čine gradovi Doboj, Soko, Srebrenik i Teočak.

U ljeto 1426. godine Osmalije su izvele dva prodora u župu Usoru i došle pod Srebrenik. Konačno je osvojen tokom prodora Osmanlija u Bosnu 1462. godine kada Dubrovčani pismom od 13. listopada te godine javljaju da je zauzeta cijela župa Usora. Zauzećem većeg dijela bosanskog teritorija 1463. godine, porasla je strateška važnost Srebrenika. Sada su isti pogranični gradovi postali važne strateške točke između dvije interesne zone: Ugarske i Osmanskog carstva. Osmanlije su ostavljale malobrojne posade u gradovima i na kraju su se radi loše snabdjevenosti vojske morali povući sa ovog teritorija.

U jesen 1464. godine, vojska mađarskog kralja Matije Korvina, pod zapovjedništvom Ivana Zapolje, udarila je na sjeveroistočnu Bosnu u namjeri da protjera malobrojne osmanske posade ostavljene u osvojenim utvrđenjima i da stvori obrambenu liniju od Beograda do Jajca. Glavni cilj mu je bilo osvajanje Zvornika, koji se u toj vojni nije ostvario. Pri tome  je prvo zauzeo Srebrenik i još neka utvrđenja. Sjeverna Bosna (Donji Krajevi i Usora) potpala je pod ugarsku vlast. Od tih teritorija osnovane su Jajačka i Srebrenička banovina. Ova potonja obuhvatala je Usoru, Soli, i Spreču sa područnim gradovima, a središte joj je bilo u gradu Srebreniku (Handžić, 1975., 35; Šabanović, 1982., 42). Međutim, cijelo vrijeme su se vodile borbe između Mađara i Osmanlija na teritoriju sjeveroistočne Bosne. Prvo primirje između njih je sklopljeno za period od 1503. do 1510. godine, a drugo za period od 1520. do 1523. godine.  U prvom primirju 1503.-1510. godine, Ugarskoj je, među ostalim važnijim gradovima, ostao Srebrenik sa svojom banovinom. Po stupanju na prijesto sultana Selima I, 1512. godine, pojačana je  aktivnost osmanske vojske u Bosni. Nije točno poznato kada je Srebrenik osvojen. Prema Handžiću sigurno je samo da su Osmanlije ovu oblast definitivno osvojile između 1510. i 1519. godine, tj. u periodu između dva primirja. Po padu Srebrenika, teritorij Srebreničke banovine je podijeljen na nekoliko nahija (odgovarale su teritorijima kasnosrednjovjekovnih župa) i pripojili ih Zvorničkom sandžaku i kadiluku. Zauzećem spomenutog teritorija, tj. probijanjem mađarske obrambene linije, započela je nova intenzivna etapa osmanskih osvajanja ka sjeveru i zapadu (teritorij u Hrvatskoj) i istoku (prema Šapcu, tj. Mačvi i Beogradu) (Handžić, 1975., 27-48; Šabanović., 1982., 53-56). Teritorij između bosanskih planina i Save bio je do kraja treće decenije 16. stoljeća pograničan i nesiguran. Radi toga se u tom periodu mnogi gradovi u ovoj zoni ne spominju u popisima (defterima). Kao posade u njima su služile ulufedžije (dnevničari, vojska nevezana za timare). Kako je Srebrenik spadao u južnu pograničnu liniju, u njemu je već bila stalna posada koja je brojala 48 mustahfiza (vojnika koji su za plaću dobivali timare), dok je prema popisu iz 1548. godine posada opala na svega 21 mustahfiza, što znači da se granica pomjerila na sjever preko Save na ugarske teritorije u Slavoniji. U tom periodu počinje naseljavanje ovih dosta opustjelih krajeva (Handžić, 1975., 72, 134). Ispod grada zabilježena je u osmanskim defterima i varoš. To je bilo malo podgrađe sa 10-20 kuća koje se od sela razlikovalo postojanjem trga. Prema popisu iz 1533. godine u nahiji Srebrenik bile su 73 kuće (domaćinstva) i 31 neoženjen,  dok je već 1548. godine bilo 486 kuća i 11 neoženjenih (Handžić, 1975., 135-136).

Po definitivnom osvojenju Srebrenika, tj. od početka osmanske uprave, u njemu je podignuta carska (državna) džamija. To je bila džamija namijenjena prvenstveno tvrđavskoj posadi, ali i mještanima varoši (Handžić, 1975., 143-144).

Od Mohačke bitke 1526. godine do mira u Sremskim Karlovcima 1717. godine, nema važnijih vijesti o Srebreniku. Pomicanjem granica osmanskog carstva na sjever i sjeveroistok, grad gubi na značaju. Da li je bio napušten ili su Osmanlije ostavile manju posadu u njemu, nije poznato (Kreševljaković, 1953., 40).

Između 1701. i 1730. godine, formirana je gradačačka kapetanija u čiji sastav je ušao i Srebrenik. Grad nije imao dizdara već je posadom komandirao ćehaja (zamjenik) gradačačkog kapetana.

Nije poznato kome je pripao Srebrenik prema Požarevačkom miru 1718. godine. Austrijska granica protezala se sat i djelomično pola sata hoda (jahanja) južno od rijeke Save, tako da područje sjeverne Bosne ostaje strateški neosigurano. Na austrijskoj karti iz 1718. godine, ucrtano je utvrđenje Soko kod Gračanice, a Srebrenik je označen kao selo, što navodi na pretpostavku da je utvrđenje u Srebreniku bilo u ruševinama. Tokom 18. stoljeća, iza Karlovačkog mira 1739. godine, grad Srebrenik je ponovno postao strateški značajan. Austrijski špijun iz tog doba spominje Srebrenik kao stari dvorac i ne daje detaljniji opis (Bodenstein, 1908., 98). Pretpostavlja se da su nekako u to vrijeme ruševine utvrđenja srušene, osim sjeverne kule III, koja je po zauzeću Srebrenika od Osmalija (u 16. stoljeću) pretvorena u džamiju i tako ostala sačuvana. Novo utvrđenje je sagrađeno na starim temeljima, jer je to na ovakvom terenu jedino bilo moguće. Prvi spomen popravki na Srebreniku datira iz 1756. godine, a zatim iz 1777. godine, kada je grad malo popravljan (ne zna se točno kakve su popravke vršene).

Od ostalih podataka poznato je samo da se 1804. godine posada  sastojala od nekih 20 momaka, i da je 1833. godine u gradu bilo 7 topova (Kreševljaković, 1952., 168).

Prema zabilješci iz 1838. godine, grad je trebalo popraviti.  Vojska ga je napustila iza  1835. godine. Džamija je održavana još nekoliko decenija (Basler, 1957., 121-122; Kreševljaković, 1953., 40).



2. Opis dobra

Dispozicija obrambenih objekata na Starom gradu Srebreniku uvjetovana je prirodom terena. Grad je podignut na stijeni koja se izdiže od okolnog terena u visini od oko 50 do 70 m. Gornji plato stijene je neravan i rascijepljen. Visinska razlika između najniže točke na kojoj se nalazi  kula III i najviše točke na palati je oko 13 m. Stoga je cijeli grad stiješnjen na površini od oko 60 m (sjever-jug) x 30 m (istok-zapad).

Jugoistočno od kapi-kule, ispred prokopa, udaljena oko 17 m od ulaza u grad, nalazi se ruševina detaširane kvadratne kule (dužina stranica 7 m).  

           Kula I - u grad se ulazi kroz kapi-kulu  na jugoistočnoj padini. Ispred te padine je veliki umjetni prokop,  tako da je pristup na grad jedino moguć preko mosta. Dimenzije ove kule su 6,5x5,6 m. Kula ima 2 kata koje rastavlja zidani lučni svod. S vanjske (istočne) strane su velika lučno zasvođena vrata, vani uža, unutra šira. Na dovratniku se vide rupe za baglame. Pod kule je popločan kamenom. Krova nema. Gledajući od grada prema kuli, s desne strane se vide ostaci strmih i uskih kamenih stuba koje su vodile na prvi kat. Na istočnoj (vanjskoj) fasadi kule, dovratnici i luk glavnog ulaza u grad su od kamenih tesanih greda. Na dnu sjevernog kraka luka isklesan je polumjesec. Iznad luka, na prvom katu su maleni, nisko položeni prozori, a iznad njih tri uske puškarnice. Između prozora je umetnuta ploča na kojoj je valjda bio kronogram, ali je još 1954. godine zatečena demolirana pucanjem. Ukoso, iznad lijevog prozora, je mala puškarnica u sredini između dva procjepa, također predviđena za obranu. Kula je sačuvana do pod sam krov u visini od 7,5 m. Pred zapadnim zidom kule je napravljen umjetni plato radi lakšeg pristupa na grad.

           Južno, pored kapi-kule, je mali pregradak  s osnovom trapezastog oblika, lučno zasveden. Prema tradiciji ovdje je bila kuhinja.

           Od kapi-kule na sjever, spušta se bedem u dužini od 15 m koji pod oštrim kutom zaokreće prema kuli II. U dnu pregiba je sporedan, teško pristupačan  ulaz. Naknadnom intervencijom pedesetih godina 20. stoljeća, također je sagrađen podzid na vanjskoj strani bedema ispod vrata i rustične stube do kapi-kule. Stube su od grubo tesanih ploča filita umetnutih u sakrivenu betonsku masu. Iste rustične stube su izgrađene u unutrašnjosti grada koje vode od sporednog ulaza u bedem do ulaza u gornji kompleks grada. Stube su od grubo tesanih ploča filita umetnutih u sakrivenu betonsku masu. Za uzorak poslužile su stare stube koje su vodile od džamije (kula III) do glavne kule (kula IV) (Basler, 1957., 124) .

           Kula II - uskim, naknadno izgrađenim podzidom (1954. godine), dolazi se od kapi-kule ka kuli II. Podzid je izveden od filitnih ploča povezanih betonom, i po vanjskom izgledu se prilagođava starim građevinama (Basler, 1967., 124).

            Kula II je u obliku izdužene potkovice, unutrašnjih dimenzija dužine oko 5m i širine 3,5 m. Sačuvana je u visini od 4,5 m. Lakom drvenom konstrukcijom bila je podijeljena na dva kata. Jedini otvori bili su puškarnice.

           Sjeverni obor- izgrađen je između kule II i III. Dugačak je  oko 17 m i širok 9 m. Na bedemima, debelim 2,10 m, ima 7 otvora za topove, pa izgleda da je obor služio za smještaj topova. Zaštitni zid ovog obora izgrađen je u 18. stoljeću. Konstrukcija zida ne pokazuje nikakve pregradnje ili dogradnje na neke postojeće zidove, a po svojoj strukturi on je istovjetan objektima izrazito osmanskog perioda. Zidovi su mu sačuvani do visine od oko 2,20 m.

            Kula III - sjeveroistočnim kutom se nastavlja na zapadni zid obora. Pravokutne je osnove, dimenzija 6,70x7,50 m. U njoj se nalazi cisterna. Po zauzeću Srebrenika ovdje su Osmanlije sagradile džamiju. Još krajem 19. stoljeća ova zgrada je bila aktivna. Pedesetih godina 20. stoljeća bio je to  najslabije očuvan objekt u tvrđavi. Po načinu gradnje ona se potpuno razlikuje od ostalih objekata na gradu. U podu se zapaža okrugli otvor veličine manjeg bunara. Temeljni zidovi idu u raznim smjerovima pa se kula pričinjava kao nadgradnja nekog drugog, ranije porušenog objekta. Kao građevinski materijal upotrebljen je svijetlosivi vapnenac vezan vapnenom žbukom. Po načinu gradnje je vjerojatno srednjovjekovni objekt. Srž zida je od kaše gašenog vapna (vapnene žbuke) i sitnog kamenja, a lice zida od slaganog kamena (Basler, 1967., 125). Ostaci džamije su uklonjeni, i u osnovi kule je bunar.

            Gornji dio grada

            Stubama koje vode od kule III dolazi se do kompleksa gornjeg dijela grada koji se sastoji od glavne kule, cisterne i stambene zgrade. Sa južne strane na stambenu zgradu se nadovezuje mali obor  za koji nije sigurno da je postojao u srednjem vijeku.

            Glavna kula IV - postavljena je na najvišu kotu grada. Okrenuta je prema kapi-kuli i brani prilazni prostor ispred grada (most i plato). Kula ima osnovu u obliku nepravilnog kruga. Untrašnjost je veličine 4,8x5,2 m. Temelji zidova su debeli do 2,85 m, a potkrovlja 1,3 m. Osim prizemlja postojala su još dva kata, odijeljena drvenom konstrukcijom. Na katove se uzlazilo drvenim stubama. Krov je bio položen neposredno na zid na visini od 6,7 m. Prema ostacima, zidovi joj nisu bili ožbukani. U kuli nema ni abdestluka, ni kamina ili nečeg sličnog tome, što znači da nije služila za stalan boravak (Basler, 1957., 126).

            Cisterna - nalazi se između ulaza u gornji dio grada i kule IV na koju je prislonjena. Sama cisterna je imala poluobličasti svod. Visina i širina cisterne su 2,7 m,  a dužina 5,2 m. Imala je kapacitet oko 2m3. Nekada je bila premazana oblogom od crvenog hidrauličnog vapna koja je uglavnom otpala  (Basler, 1957., 127).

           Stambena zgrada - zajedno sa glavnom kulom predstavlja središnji objekt grada. Tokom srednjeg vijeka ovdje je bio vjerojatno najreprezentativniji dio grada. Pregradnjom u 18. stoljeću nestalo je srednjovjekovnih tragova. U osmanskom periodu vjerojatno je služila za smještaj posade. Zgrada ima podrum i prizemlje.  Izdužen oblik zgrade je prilagođen plastici terena. Orijentirana je istok-zapad. Dužina zgrade je 24 m (istočni zid) i 19,5 m (vanjski zapadni zid), a širina 6,2 m. Na istočnom zidu, okrenutom ka glavnoj kuli, su 2 ulaza: glavni - na sredini zida, širok 1,6 m, i sporedni - kod ulaza u gornji dio grada, širok 1,3 m. Debljina istočnog, zaštićenog zida je 0,8 m, dok su ostala tri zida vanjska, debljine 1,15 m. Danas unutrašnji prostor nema pregrada, a nekada je cijelom dužinom istočnog zida vodio hodnik. Na južnom kraju hodnika su u polukružnim nišama bila instalirana dva nužnika sa odgovarajućom kanalizacijom. Na sjevernom kraju hodnika su dva prozora. Iz hodnika se ulazilo u četiri prostorije. U svakoj od njih je bio: abdestluk u niskoj zidanoj niši, peć (u sredini) i prozor. Prostorija uz južni zid imala je još dva dolafa u južnom zidu, a prostorija uz sjeverni zid još jedan prozor na tom zidu. Sve prostorije duž zapadnog zida bile su međusobno odijeljene pregradama između prozora jedne i abdestluka susjedne prostorije. Armaturu pregrada su činile grede od kojih su ostala ležišta. Pod je bio od drveta (Basler, 1957., 127). Od krova zgrade ostali su zabati na južnom i sjevernom zidu. Tako je poznato da je krov bio pokriven kamenim pločama koje su od iste vrste kamena kao i cijeli kompleks starog grada. Krov je bio nisko položen. Odvod tekućine iz abdestluka sprovođen je kamenim žljebovima koji su oko 20 cm ispadali iz zida. Ložišta peći su bila prema zidu izolirana sedrenim pločama da ne bi stradali zidovi od kamena koji u sebi sadrži veliki procent vapna.

            Duž zgrade proteže se podrum koji ima manju pretkomoru i dugačku dvoranu. I podrum ima bačvasti svod.

           Od jugoistočnog kuta zgrade protezao je još jedan izlomljen bedem sa nizom puškarnica i velikim lučno nadsvedenim otvorom,  koji je štitio južni zid zgrade. Taj prostor predstavlja južni obor.

           Bedemi grada i vanjski dijelovi zidova svih kula i obora, koji su zajedno sa bedemima činili obrambeni omotač grada, su debeli oko 1,5 m, dok su svi ostali zidovi unutar bedema tanji. Cijeli grad je izgrađen u jednom potezu. Pošto  nema hatula, Basler smatra da je rekonstrukcija drugih objekata i skoro cijelog grada Srebrenika izvršena u 18. stoljeću kad je već način gradnje sa hatulama  napušten (Basler, 1957., 120-121).



3. Dosadašnja zakonska zaštita

U postupku koji prethodi donošenju konačne odluke o proglašenju, izvršen je uvid u spise o zaštiti dobra i utvrđeno je: da je graditeljska cjelina – Stari grad Srebrenik u Gornjem Srebreniku odlukom Zemaljskog zavoda za zaštitu spomenika kulture i prirodnih rijetkosti NR BiH broj 277/51 stavljen pod zaštitu države. Rješenjem broj 02-781-3 od 18. travnja 1962. godine upisan je u Registar nepokretnih spomenika kulture.

           Na listi nacionalnih spomenika pod brojem 576 nalazi se pod imenom Srebrenik-Tvrđava.

           U Prostornom planu, faza B - Valorizacija od 1980. do 2002. godine, srednjovjekovni grad Srebrenik spada u I kategoriju.

           Skupština općine Srebrenik je dana 12. svibnja 1977. godine donijela odluku o osnivanju “Otvorenog grada umjetnosti” u Srebreniku.

           Skupština općine Srebrenik je dana 18. kolovoza 1977. godine donijela odluku o proglašenju zemljišta Stara Gradina zemljištem sa posebnom namjenom.



4. Istraživački i konzervatorsko-restauratorski radovi  

          1954. godine poduzeti su pripremni radovi na konzervaciji. U sklopu tih radova sagrađen je podzid između kule I i II, i ispred sporedne kapije na sjevernom bedemu. Uz to su, radi olakšane komunikacije, izgrađene stube od sporednog ulaza do kule I.

           1955. godine izvršena je konzervacija stambene zgrade na Starom gradu Srebrniku.

           Od 1975. do 1978. godine izvršena je konzervacija svih objekata na Starom gradu i sagrađen novi most za prilaz gradu. Tada izgrađeni most je 2000. godine bio ruševan.

           2003.-2004. godine sagrađen je sadašnji most na prilazu Starom gradu Srebreniku.

           Sve spomenute intervencije izvršili su stručnjaci iz Republičkog zavoda za zaštitu kulturnog i prirodnog naslijeđa Bosne i Hercegovine u Sarajevu.



5. Sadašnje stanje dobra

Pošto je u periode 1975.-1978. godine Srebrenik temeljito konzerviran, a 2003. godine napravljen novi solidan most za pristup gradu, nema većih oštećenja i potreba za većim intervencijama.

Prostori u sjevernom i južnom oboru, te kuli III, su puni raslinja koje treba očistiti, jer napada zidove. Na mnogim mjestima proviruje busenje, a naročito po unutrašnjoj strani zidova stambene zgrade.

Manje intervencije potrebne su na pojedinim mjestima gdje nedostaje kamenje sa oplate zidova: u unutrašnjosti stambene zgrade i na zidanoj ogradi uz stube koje vode od kule III ka ulazu u gornji dio grada. Potrebno je dotjerati luk iznad ulaza u grad na kuli I.

Mnoge površine su išarane grafitima, što unakarađuje patinu grada. U podrumu stambene zgrade je nakupljen otpad. Sve gore navedene potrebne intervencije na spomeniku spadaju u redovno održavanje.

Detaširana kula je do pola srušena.

Lokalitet nije arheološki istražen.



III - ZAKLJUČAK

       

Primjenjujući Kriterije za donošenje odluke o proglašenju dobra nacionalnim spomenikom (“Službeni glasnik BiH”, br. 33/02 i 15/03), Povjerenstvo donosi odluku kao u dispozitivu. Odluka je utemeljena na sljedećim kriterijima:

A)Vremensko određenje

B)Povijesna vrijednost

(veza sa značajnom povijesnom ličnošću i događajem)

D)Čitljivost

(dokumentarna, znanstvena, obrazovna vrijednost)

i. Materijalno svjedočanstvo o manje poznatim povijesnim razdobljima

ii.Svjedočanstvo o povijesnim mijenama

E)Simbolička vrijednost

iii. Tradicionalna vrijednost

v. Značaj za identitet skupine ljudi

F)Ambijentalna vrijednost

ii. Značenje u strukturi i slici grada

iii. Objekt ili skupina objekata je dio cjeline ili područja

G)Izvornost

v. Položaj i smještaj u prostoru

           I )Cjelovitost

                       iii. Zaokruženost (kompletnost)



Sastavni dio ove odluke su:

-     kopija katastarskog plana,

-     fotodokumentacija,

-     grafički prilozi.

 

Korištena literatura

U toku vođenja postupka proglašenja dobra nacionalnim spomenikom BiH,  korištena je sljedeća literatura:



1904.    Truhelka, Ćiro, Naši gradovi. Sarajevo, Naklada Knjižare J. Studnička i drug. 1904.



1908.    Bodenstein, Gustav, Povijest naselja u Posavini 1718-1739. Glasnik Zemaljskog muzeja u Sarajevu, XX, Sarajevo, 1908.,95-112



1952.    Kreševljaković, Hamdija, Prilozi  povijesti bosanskih gradova pod turskom upravom. Prilozi za orijentalnu filologiju i istoriju jugoslovenskih naroda pod turskom vladavinom, II/1951., Orijentalni institut u Sarajevu, Sarajevo, 1952.,119-184



1953.    Kreševljaković, Hamdija, Stari bosanski gradovi. Naše starine I, Sarajevo, 1953., 7-45



1957.    Basler, Đuro, Stari grad Srebrnik i problematika njegove konzervacije. Naše starine IV, Sarajevo, 1957., 119-130



1957.    Vego, Marko, Naselja srednjovjekovne bosanske države. 1957.



1978.    Kovačević-Kojić, Desanska, Gradska naselja srednjovjekovne bosanske države. Sarajevo, 1978.



1982.    Anđelić, Pavao, O usorskim vojvodama i političkom statusu Usore u srednjem vijeku. U: Studije o teritorijalno-političkoj organizaciji srednjovjekovne Bosne, Sarajevo, 1982., 142-172



2003.    Nilević, Boris, Srebrenik u srednjem vijeku na historijskoj sceni. Biljeg Srebrnika br. 1, Srebrnik, kolovoz, 2003., 39-52



2004.    Jalimam, Salih, Srednjovjekovna historija Srebrenika. Biljeg Srebrnika br. 2, Srebrnik, 2004., 21-40.
Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika
gljeb



Number of posts : 640
Peпyтaциja : 12
Registration date : 10.03.2013

PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Pon 14 Mar - 20:48

Prozori su maleni i nisko položeni. Između njih je u zid umetnuta ploča na kojoj je valjda bio zapisan kronogram gradnje, koji je u međuvremenu stradao, jer je — kako izgleda — poslužio kao meta puščanih metaka nekim neodgovornim licima u novije doba.

Ово је цитат из горе постављеног рада Ђуре Баслера о старом граду Сребренику, још из времена одређених конзерваторских радова давне 1957.године, а на који се позива и Комисија за заштиту националних споменика БиХ, те претпостављају да је изнад улазне капије била плоча на којој је било исписано вријеме градње града. Могло би бити да је тако, али неке ствари у свему томе боду очи. Још прије извјесног броја година сам имао прилике да разговарам са неким мјештанима из околине ове тврђаве. Истине ради, не ради се о директним комшијама који живе уз саму тврђаву, гдје се налази повеће муслиманско село, али ипак су у питању старији људи из тога краја, који су ми испричали нешто чега сам се сјетио читајући овај текст, а на шта тада уопште нисам обратио посебну пажњу у то вријеме. Наиме, рекли су ми овим ријечима: Прије је изнад улазних врата био неки српски грб (!), али су га намјерно разбили ови из села! Заинтригирало ме то, али нисам се тада нешто много интересовао за ову тематику. Заиста, сада се неке коцкице саме уклапају на своје мјесто. Тешко је повјеровати да ти који су пуцали у плочу и уништили је нису знали у шта пуцају или да су пуцали случајно! Вјероватно је то у то вријеме знао и Ђуро Баслер, али зарад "братства и јединства" реагује шминкерски благо на овај тешки вандалски чин који директно прекраја историјске чињенице, па те вандале назива "неодговорним лицима", бирајући најблаже могуће ријечи. И у цијелом свом тексту на то се осврће само једном једином реченицом! Да је од сељака са 4 разреда основне, мало је.
Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika
Mr. Majevica



Number of posts : 14305
Peпyтaциja : 19
Registration date : 28.01.2008

PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Pon 14 Mar - 21:24

Ево и нешто занимљиво.  На мјесту обиљеженом бр. 1. налазила се како кажу џамија, а прије џамије је био ,,бунар,,. Обично занамо да је турчадија своје џамије зидала на остацима цркви а доказ за то је баш тај тзв. ,,бунар,,. Копали су кажу у дубину, без успјеха, никаквог трага нису нашли, а и неће јер је ту некада била црква, а ово под број 2. су остаци ,,амвона,, (амвон је узвишено место испред олтара, на солеји, са кога се читају Свето писмо)



Амвон старог храма у Мачковцу:
Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika http://majevica.forumakers.com
Mr. Majevica



Number of posts : 14305
Peпyтaциja : 19
Registration date : 28.01.2008

PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Pon 14 Mar - 21:25

Сребернимк реконстукција са ФБ странице Српска земља Босна https://www.facebook.com/%D0%A1%D1%80%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D1%99%D0%B0-%D0%91%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%B0-148116551906913/

Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika http://majevica.forumakers.com
gljeb



Number of posts : 640
Peпyтaциja : 12
Registration date : 10.03.2013

PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Uto 15 Mar - 15:11

У потпуности си управу. Данас на том "бунару" стоји некаква решетка да се као не би упало у њега, али својим очима сам гледао да је то раније био само озидани круг, није било никакве рупе. Они су то вјероватно копали покушавајући да нађу некакве "доказе", па је та данашња рупа затворена решетком обичан фалсификат. Да ли је црква била баш на том или на неком другом мјесту у тврђави или у подграђу тешко је рећи, али да је била то је сто посто сигурно. Скоро све наше старе тврђаве су имале макар по једну цркву, а оне веће и по неколико њих.
Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika
Mr. Majevica



Number of posts : 14305
Peпyтaциja : 19
Registration date : 28.01.2008

PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Pon 25 Apr - 13:54

Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika http://majevica.forumakers.com
Mr. Majevica



Number of posts : 14305
Peпyтaциja : 19
Registration date : 28.01.2008

PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Čet 9 Jun - 22:44

Наш вриједни брат Гљеб донесе нам, до сада не виђене фотографије старог града Сребреника, па погледајте:





























Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika http://majevica.forumakers.com
gljeb



Number of posts : 640
Peпyтaциja : 12
Registration date : 10.03.2013

PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Čet 9 Jun - 22:54

Хвала пуно, Мистер. Понука ме онај упуцани грб, па одох право тамо да то усликам! Има неких украса на тој плочи које ђуро Баслер не спомиње. Можда се не види добро на сликама, али уживо заиста се стиче утисак да је у средини био неки штит, односно грб, јер има такав облик. А да су га добро упуцали - јесу. Види се да то није било пуко пуцање, већ темељно уништавање!
Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika
Mr. Majevica



Number of posts : 14305
Peпyтaциja : 19
Registration date : 28.01.2008

PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Čet 9 Jun - 23:12

На страници http://starigrad.srebrenik.ba/starigrad/tehnickiopis/ пише:

Citat :
Između prozora je umetnuta ploča na kojoj je valjda bio kronogram, ali je još 1954. godine zatečena demolirana pucanjem.


Занимљиво је зашто су пуцали у плочу ?

Nazad na vrh Ići dole
Pogledaj profil korisnika http://majevica.forumakers.com
Sponsored content




PočaljiNaslov: Re: Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици   Danas u 8:42

Nazad na vrh Ići dole
 
Cpeбpeник - cтapи гpaд y Majeвици
Pogledaj prethodnu temu Pogledaj sledeću temu Nazad na vrh 
Strana 1 od 1
 Similar topics
-
» Гуме са мањом ширином од стандардне
» Прљав карбуратор
» Кочнице напред
» Амортизери...
» Буба скакуће!!!

Dozvole ovog foruma:Ne možete odgovarati na teme u ovom forumu
MAJEBИЧKИ ФOPYM :: Археологија :: Градови, утврђења-
Skoči na: